ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΥΣΣΑΣ : Αυτά και οι μετακομίσεις

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΥΣΣΑΣ    :    Αυτά και οι μετακομίσεις

art90aΑυτός ο παλιός μου σύντροφος και παντοτινός φίλος Δημήτρης Φύσσας δεν έχει πλέον τον θεό του, παντελώς απίστευτος! Δεν είναι «τ’ απροσδιόριστα ξαφνιάσματα», όπως ο ίδιος γράφει στο οπισθόφυλλο, ούτε προφανέστατα τα «συγκαταβατικά μειδιάματα» του… μη νοήμονος αναγνωστικού κοινού! Δεν ξέρω αν προκαλούνται μειδιάματα, δεν μου συνέβη, αλλά αν υπάρχουν, είναι επιδοκιμαστικά γιατί ξεπερνά κάθε φορά τα όρια. Ταύτα σκεφτόμουν όταν ολοκλήρωσα το τελευταίο έργο του, εσοδείας του 2019, που διάβασα π. Βχ.Π. (προ Παγκόσμιου Βιοχημικού Πολέμου του Καπιταλισμού κατά της ανθρωπότητας με κωδική ονομασία COVID-19), αλλά είχα μπλέξει με δικά μου και δεν αξιώθηκα πενιά να γράψω. Ουδέν κακόν αμιγές… Γιατί μετά από τέσσερις μήνες του έριξα ένα δεύτερο, γοργό διάβασμα και πάλι στα ίδια κατέληξα: Είναι άπαιχτος! Απρόσμενος άνθρωπος! Ωραίος μάγκας!

Χρηστικά στοιχεία γιατί άρχισα ανάποδα και για να ξέρετε τί θα ζητήσετε ν’ αγοράσετε-απολαύσετε! Δημήτρης Φύσσας: «Αυτά και οι μετακομίσεις». (Διηγήματα και δυσταξινόμητα πεζά, βιβλιοπωλείον της ΕΣΤΙΑΣ). Μιλάμε για 27 πολύμορφα κομμάτια με πρωτότυπη γραφή και πλοκή. Το πρώτο μέρος του βιβλίου, «Μια εφικτή επιτυχία», με 10 διηγήματα επιστημονικής και πολιτικής φαντασίας. Το δεύτερο, «Εντυπώσεις ενός πνιγμένου», με 4 διηγήματα, που ο συγγραφέας προσδιορίζει κατ’ αρχήν «κανονικά». Το τρίτο μέρος, «Αυτά και οι μετακομίσεις», περιέχει 13 δυσταξινόμητα διηγήματα, που τιτλοφορούν το βιβλίο κι όπου… χάνει η μάνα το παιδί κι αντιστρόφως!

Τί να λέμε τώρα; Ότι σκηνοθετεί, «δημοσιογραφεί» τον θάνατό του; Με τον εξωφρενικό τρόπο, που το κάνει φυσικά, σα να μη συμβαίνει τίποτα σοβαρό! Μάλιστα τρόπον τινά ως Παπαδιαμάντης, με… χριστουγεννιάτικο διήγημα! Αυτοσαρκασμός στα άκρα; Η αυθεντικότητα της σύντομης… είδησης; Η… ομοιότητα με πρόσωπα και καταστάσεις; Είμαι σίγουρος ότι έτσι και είναι κάποιος «δικός μας» αμέριμνος και την… διαβάσει τυχαία σε μια οθόνη, το πιθανότερο είναι ότι θα πιστέψει φωνάζοντας: Τί λες, ρε παιδί μου, κρίμα! Ας μην κλέψει, όμως, την δόξα του βιβλίου αυτό το διηγηματάκι, κατηγορίας «μπονσάι», όπως το λέει ο δημιουργός. art90bΟύτε συνηθίζω, όπως ξέρουν οι πιστοί αναγνώστες, να σπαταλιέμαι και να σπαταλάω έργα, που πολύ μου αρέσουν και παρουσιάζω, σε ανούσια και κουραστικά απεραντολογήματα δίκην κριτικής μουσικής ή λογοτεχνικής. Το έργο, που αξίζει κι απόλαυσες, απλά το συστήνεις χωρίς φιοριτούρες, κρατάς την απόλαυση και την ουσία του ζηλότυπα για τον εαυτό σου! Για να μην κλέψω πάλι τον Όσκαρ Ουάιλντ: Κάθε κριτική είναι άχρηστη!

Φρονώ πάντως ότι ο Δημήτρης καταφέρνει πάλι να μένει στην επιφάνεια των πνευματικών μας ενδιαφερόντων. Και χρησιμοποιώ το εν λόγω ρήμα συνειδητά και εν γνώσει των συνεπειών… Ο Δημήτρης Φύσσας έφτασε, κατά την γνώμη μου, στο απόγειό του με το «Μουσείο Λαογραφίας» (επιστολική νουβέλα, ΕΣΤΙΑ 2017). Είναι μέσα στα πέντε καλύτερα λογοτεχνήματα, που γράφτηκαν και διάβασα τα τελευταία δέκα χρόνια, να μην πω περισσότερα. Μακάρι να το ξεπεράσει προσεχώς, τέλος πάντων ας έχει… πολλά απόγεια! Όταν, όμως, βλέπεις τον… κόσμο από πιο ψηλά είναι δύσκολα τα επόμενα βήματα. Έχω μάθει να λέω κυνικά, ίσως ενοχλητικά, την γνώμη μου, αλλά «δεν θα μας θρέψει όλους η ίδια μελέτη». Φυσικά και το παρόν, νέο έργο του Δημήτρη, είναι μακράν από την πολύτροπη αρτιότητα και την λογοτεχνική αξία του «Μουσείου», αλλά κείται στην εμβέλεια της βαρυτικής του έλξης. Δεν είναι άνευ σημασίας, ούτε πρωτίστως αυτονόητο! Θέλει δουλειά και πάλη, έμπνευση και αίρεση να κρατήσεις κεκτημένα.

Ο Δημήτρης Φύσσας έχει έναν τουλάχιστον άκρως ενδιαφέροντα τρόπο να στήνει τα σκηνικά του, να αφηγείται, να ξαφνιάζει, να μη γίνεται βαρετός και συνηθισμένος. Ακόμα και τα ονόματα, που διαλέγει για τους ήρωές του έχουν κάτι από το «χάος» του! Αδυνατώ να εξηγήσω όλα αυτά και άλλα και δεν επιθυμώ, άλλωστε! Όταν κάνεις… πενηνταράκια, το «νόμισμα» χάνει την αξία του! Διαβάστε και απολαύστε! Για παράδειγμα, αυτή η μαγική λακωνική εικόνα Προμηθέα και Αισχύλου! Γιατί να… εγκληματήσεις κλείνοντάς την σε ανούσια πολυλογία; Η εναρκτήρια ιστορίας της «κυρίας Παναρέτου», ας πούμε. Σκληρές εικόνες της Ελλάδας (αποικία Γκραικυλία πάντα) στον τομέα της εκπαίδευσης, εν γένει της συμπεριφοράς, που κατ’ ουσίαν ως τις μέρες μας «πειράζουν», είναι, άραγε, κατά λογοτεχνική υπερβολή; Ουδόλως είμαι σίγουρος, αν πρέπει να βάλω ερωτηματικό ή όχι, για παράδειγμα, με τις καθημερινές καταστάσεις κοινωνικού (και ταξικού) λιντσαρίσματος, που όλοι ζούμε καθημερινά σε πρώτο, δεύτερο ή τρίτο πλάνο!

art90cΗ καθ’ υπερβολήν αφήγηση ή και η επιστημονική φαντασία βολεύει όλους να παλεύουμε καλύτερα και πιο ανώδυνα τους «διαόλους μας»-που έλεγε διάσημη ρεμπέτισσα τραγουδίστρια, που έτυχε να βιογραφήσω; Ο Δημήτρης από τα…. παλιά χρόνια (της «Πλατείας Λένιν») νομίζω ότι επιστρέφει συχνά, δεν έχει ξεπεράσει το πολιτικό παρελθόν του-γιατί άλλωστε να το κάνει;-πλην στα πρόσφατα έργα του βλέπει τον όλο καμβά αποστασιοποιημένα και αφορμές για αισθητικές και κοινωνικές, θα έλεγα, ακροβασίες με σχετικά διαχρονικό υπόβαθρο. Στο «Μουσείο Λαογραφίας» φτάνει κατά την γνώμη μου στο αισθητικό αποκορύφωμα, αλλά και στο «Αυτά και οι μετακομίσεις» θα βρείτε κι άλλες, ίσως κι επικαιρικές, εξόχως ενδιαφέρουσες αναφορές.

Όχι ότι έχει ιδιαίτερη σημασία. «Απλώς» για μια ακόμα φορά, θαρρώ, ότι πιάνει επιτυχημένα τον περίεργο παλμό της γενιάς μας, της επιπόλαιας και συγχυσμένης εποχής μας και-γιατί όχι;-της μεταβατικής (στο χάος της δημιουργικής καταστροφής;) κοινωνίας, που κάνει τα πάντα για να ξαναγίνει αγέλη! Όταν διαβάζω-απολαμβάνω ενδιαφέροντα ή όμορφα έργα, καλή ώρα του Δημήτρη ή άλλων, αυθόρμητα αναρωτιέμαι, βγάζω, να πούμε, γυμνή την «ψωνάρα» μου: Τί θα πει για αυτά, για όλους εμάς ο πανδαμάτωρ καιρός, ο τυφλοπόντιξ; Εγώ τελείωσα, η σειρά σας τώρα…