Μαρίνα Μανωλάκου

Μαρίνα Μανωλάκου

Λόγω της επετείου των 100 χρόνων από  την Μικρασιατική Καταστροφή, που σημάδεψε μεταξύ άλλων και τον Πολιτισμό, αναγέννησε ιδιαίτερα την λαϊκή μας μουσική, είναι πολύ φυσικό να γράφονται καινούρια έργα ή να επανεκτελούνται παλαιότερα. Η νεότευκτη παραγωγή δεν φημίζεται κατά την γνώμη μας και κατά τεκμήριο για την έμπνευση και πρωτοτυπία. Όπως πάντα, οι εξαιρέσεις καθορίζουν τον κανόνα. Τέτοια είναι η περίπτωση του δίσκου (cd) «Το σπίτι μου στο Αϊβαλί», συνθέσεις του Μανώλη Καρπάθιου σε στίχους Κώστα Μπαλαχούτη, με ερμηνεύτρια την Μαρίνα Μανωλάκου (κυκλοφορεί από τον «Καθρέφτη» του Μωυσή Ασέρ). Η μνήμη συχνά πυκνά επιστρέφει αλλά πάντα μετρά τί εμπνεύσεις πυροδοτεί, γιατί αλίμονο αν μένει αραχνιασμένη και άκρως συντηρητική αναπόληση. «Η μνήμη είναι η μόνη μας περιουσία»-σημειώνει στο οπισθόφυλλο ο Κ.  Μπαλαχούτης πλην αγνοούμε αν αξίζει να πληρώνει κανείς… ΕΝΦΙΑ της άρρωστης νοσταλγίας.  

Πρώτα βήματα, στο στούντιο Siera με τον πατέρα της Παναγιώτη Μανωλάκο, ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος “Τα παιδιά από την Πάτρα”.

Το σημειώνουμε γιατί ο δίσκος, που παρουσιάζουμε σήμερα γεφυρώνει επιτυχώς το τότε με το σήμερα και πάντα κατά την αντίληψή μας έχει και σημαντικές σύγχρονες αναφορές και πάνω από όλα όμορφα τραγούδια μια και στην τέχνη μετράει, μιλάει το αξιόλογο και αξιόμαχο στον χρόνο έργο. Ωραία ιδέα, που τ’ άσματα, που λέει η Μαρίνα Μανωλάκου, παρουσιάζονται και σε ορχηστρική εκδοχή από την αξιόλογη ορχήστρα. Παίζουν: Σωτήρης Μαργώνης (βιολί), Νίκος Παραουλάκης (νέυ), Παναγιώτης Πλαστήρας(ζουρνά), Χρυσάνθη Γκίκα (λύρα πολίτικη), Γιώργος Χατζηπέτρος (σαντούρι), Hakan Bingolu (ταμπουρά), Γιάννης Αβραμίδης (ούτι), Μανώλης Καρπάθιος (κανονάκι), Μιχάλης Ασίκης (πλήκτρα), Σπύρος Παπανικόλας (κιθάρες), Κώστας Καζιακούρας (ηλεκτρική κιθάρα), Γιάννης Πλαγιαννάκος (μπάσο), Ανδρέας Σιδεράκης (τύμπανα), Βαγγέλης Καρίπης (κρουστά).

 Και άλλοτε το έχουμε σημειώσει πόσο σημαντική τραγουδίστρια είναι η Μαρίνα Μανωλάκου και πώς συνδέει αρμονικά την μουσική μας παράδοση  με τις σύγχρονες αναζητήσεις και ανάγκες. Χαμηλών πάντα τόνων αλλά με πολύ μεστές και προσεκτικές επιλογές και με εξαιρετικό έως τώρα έργο. Θυμίζουμε το συγκλονιστικό τραγούδι για τους σφουγγαράδες, πριν από  12 χρόνια, από την πρώτη στιγμή πολύ το αγαπήσαμε, «Για τομάρι, για σφουγγάρι», μουσική Μανώλης Καρπάθιος, στίχοι Γιάννης Κουλλιάς. Δεν μπορεί να μη σημειώσουμε με αίσθημα ευγνωμοσύνης ότι η Μαρίνα είπε τα πρώτα τραγούδια σε στίχους του διαχειριστή της παρούσας ιστοσελίδας, «Μανεδάκια» και «Σαµπάχ» πάλι σε μουσική Μανώλη Καρπάθιου.

Τεράστιο το βιογραφικό της από το θέατρο μέχρι το τραγούδι, την μουσική μελέτη και την διδασκαλία. Γεννήθηκε στην Αθήνα, σπουδάζει μουσική, πιάνο, τραγούδι, ήχο, ρυθμό και κίνηση με την Μαρία Κυνηγού-Φλάμπουρα, συμμετέχει στην χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου. Διδάσκει πιάνο, φωνητική, θεωρία μουσικής, επίσης μουσικοκινητική αγωγή σε παιδικούς σταθμούς. Εκατοντάδες παραστάσεις, συναυλίες και άλλες εκδηλώσεις σχεδόν με όλους τους γνωστούς συνθέτες, μουσικούς, τραγουδιστές. Δισκογραφία: «Στρογγυλομηλοπρόσωπη», «Μέσα στη φωτιά», «Συγνώμη Πόλη μου», «Δωδεκαήμερο», «Η γέννησή σου» και αμέτρητες συμμετοχές σε δίσκους  άλλων καλλιτεχνών. Με την ευκαιρία της κυκλοφορίας του νέου δίσκου (cd) «Το σπίτι μου στο Αϊβαλί» μιλήσαμε με την Μαρίνα Μανωλάκου:

Πώς προέκυψε και γιατί ο δίσκος «Το σπίτι μου στο Αϊβαλί»;

«Υπάρχουν άνθρωποι, που με στηρίζουν τόσο πολύ όλα αυτά τα χρόνια της καλλιτεχνικής μου πορείας, μάλιστα επειδή δεν κάνω σχέδια για το πως θα προχωρήσω και τί θα ήταν καλύτερο για μένα, θα έλεγα ότι αυτοί βρίσκουν το καλύτερο…, ας πούμε την επόμενη εύστοχη κίνηση. Εγώ απλά ακούω, ενθουσιάζομαι, διαλέγω, συμφωνώ. Έτσι, λοιπόν, ο Μωυσής Ασέρ της εταιρείας παραγωγής «Καθρέφτης» μαζί με τον Μανώλη Καρπάθιο και τον Κώστα Μπαλαχούτη, για άλλη μια φορά σκέφτηκαν. Και βγήκε αυτό το cd, σαν ένα δώρο και σίγουρα είναι και επίκαιρο εφόσον κλείνουμε 100 χρονια απο την Μικρασιατική Καταστροφή. Τους ευχαριστώ θερμά, είμαι  πολύ χαρούμενη, ικανοποιημένη με την δουλειά, Θέλω να ευχαριστήσω και τους καταξιωμένους μουσικούς  και φίλους, που παίζουν καταπληκτικά».

 Η σχέση σου με την Σμύρνη, την Μικρά Ασία και την μουσική  τους;

Με την Αλίκη Βουγιουκλάκη.

«Από την μεριά της μητέρας μου έχω καταγωγή από το Αϊβαλί, την Προύσα, και την  Κωνσταντινούπολη. Όλο μου το είναι μπορώ να πω ότι ανήκει εκεί. Έχω μεγαλώσει ακούγοντας ιστορίες για το σπίτι μας στο Αϊβαλί, το οποίο υπάρχει ακόμα και ευτυχώς εκπλήρωσα το όνειρο της μητέρας και ταξιδέψαμε ως εκεί αλλά και στην Σμύρνη και Πόλη. Η τουρκική μουσική υπήρχε πάντα στο σπίτι μας, όχι τόσο τα μικρασιατικά τραγούδια  παρόλο, που ακούγαμε πολλά παραδοσιακά τραγούδια. Στα μικρασιατικά άσματα με μύησε ο συνθέτης Μανώλης Καρπάθιος, ο δάσκαλός μου. Η μητέρα μου στο σπίτι, όταν ερχόταν η θεια μου μιλούσαν τουρκικά, τα φαγητά μας βαριά, υπέροχα, πεντανόστιμα, ανατολίτικα, ο τρόπος έκφρασης της μητέρας μου είχε πάντα χρώμα μικρασιάτικο. Όταν πήγα στην Κωνσταντινούπολη, με λίγα λόγια ένοιωθα δέος, αλλά και οικειότητα».

Ποια σημασία έχει ένα τραγικό γεγονός πριν έναν αιώνα;  Μήπως τελικά είναι, χρησιμοποιείται ως βολικό πρόσχημα, «κρατάω από την προσφυγιά, άρα υπερέχω»;

«Έχει τεράστια σημασία αυτό το ιστορικό γεγονός. Ο λόγος είναι και ότι η ιστορική μνήμη ποτέ δεν πρέπει να χάνεται, γιατί πάντα οι άνθρωποι χρειάζεται να διδάσκονται απο την Ιστορία (λένε ότι επαναλαμβάνεται) και αποτελεί βάση για την μελλοντική μας πορεία. Τώρα, αν χρησιμοποιείται ως άλλοθι, αυτο όντως συμβαίνει από ορισμένους, πλην όμως και πολλά άλλα γίνονται άλλοθι από κάποιους. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αλλοιώνεται η τεράστια σημασίας της Μεγάλης Καταστροφής, της Πόλης, της Σμύρνης στον ελληνικό πολιτισμό, ιδιαίτερα στην λαϊκή μας μουσική».

Με τον κανονίστα Μανώλη Καρπάθιο.

Τεράστιο βιογραφικό. Πότε πρόλαβες, κοπέλα μου, όλα αυτά; Σε καλώ, λοιπόν, να ξεχωρίσεις μόνο τρίαγεγονότα, που θεωρείς ότι σημάδεψαν την πορεία σου.

«Το ένα είναι σίγουρα η καλλιτεχνική πορεία των γονιών μου, που επηρέασε πρώτα και πάνω από όλα την ζωή μου. Το δεύτερο είναι η συνεργασία μου σε νεαρή ηλικία σε μουσικοθεατρική παράσταση με την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Και το τρίτο είναι η συνεργασία μου από νεαρή ηλικία έως σήμερα με καλλιτέχνες, που επηρέασαν τ’ ακούσματά μου, την πορεία,   γενικά την εξέλιξη μου. Ο Δημήτρης Τυπάλδος, ο Μανώλης Καρπάθιος, ο παραδοσιακός ερμηνευτής  Θεόφιλος, ο Λευτέρης Μαυρομάτης και φυσικά ο Χρήστος Παπαδόπουλος και ο Κώστας Μπαλαχούτης, που χάρη  στο τραγούδι τους “Αρχιπέλαγος”, που τραγούδησα με τον σπουδαίο Πασχάλη Τερζή έγινα ευρύτερα γνωστή στο κοινό εντός και εκτός Ελλάδας».

 Πώς στρατεύτηκες στο καλό τραγούδι, στην λαϊκή μουσική; Δεν ήταν πιο εύκολο να διαπρέψεις στην σκυλοπόπ σκηνή  ή έστω στην συγκεκαλυμένη «κουλτουριάρικη»;

«Έχω τόσα πολλά να πω, αλλά νομίζω ότι χρειάζεται να αρκεστώ μόνο στο ότι αβίαστα, απλά και ελευθέρα, όπως υπαγορεύει  η συνείδηση μου και η προσωπικότητα μου  οδηγήθηκα σε καλά, δημιουργικά μονοπάτια». 

Κυνικά και ωμά: Η ομορφιά σου, η σκηνική παρουσία θα σου έδινε πολύ καλύτερο μεροκάματο και φήμη στηνλαμπερή πίστα.

«Ίσως για κάποιους και για κάποιες, αλλά το οικονομικό κριτήριο δεν είναι το μοναδικό ζητούμενο, θα έλεγα ούτε το πρώτιστο στην καλλιτεχνική μου πορεία».

Δεν μπήκες ποτέ στον πειρασμό να διαλέξεις τον εύκολο εμπορικό δρόμο;

«Δεν έκανα καμμιά υποχώρηση σε αυτόν τον τομέα, πρώτο γιατί σέβομαι, όπως σου είπα, όλες τις αξίες, που μου μετέδωσαν οι άνθρωποι, που ανέφερα προηγουμένως και δεύτερο γιατί θεωρώ ότι στους χώρους του εμπορικού τραγουδιού καλλιτεχνική μου αξία η θα εκμηδενιζόταν».

– Ούτε τα τελευταία χρόνια, που οι μουσικοί και οι τραγουδιστές πένονται, δεν ζουν από την δουλειά τους;

«Τα τρία τελευταία χρόνια ήταν τα χειροτέρα, που έχω ζήσει καλλιτεχνικά αλλά και γενικότερα. Φυσικά, όμως, δεν άφησα τον χρόνο να πάει χαμένος, γιατί παρόλες τις τεράστιες οικονομικές και άλλες δυσκολίες ήταν τελικά και τρία χρόνια συνεχούς δημιουργίας αλλά και κάλυψη  κάποιου μέρους του βιοποριστικού μου προβλήματος με την συμμετοχή μου σε τέσσερα cd και σε κάποιες, ελάχιστες έστω, συναυλίες».

Μια καλή τραγουδίστρια βρίσκει έργα, υπάρχουν συνθέτες, που την εμπιστεύονται με δεδομένο ότι πολλοί απόαυτούς λένε τα τραγούδια τους;

«Σήμερα υπάρχουν συνθέτες, που εμπιστεύονται τα τραγούδια τους σε μια τραγουδίστρια, παρόλο,  που ο αριθμός τους έχει μειωθεί αισθητά σε σχέση με το παρελθόν. Θα έλεγα ότι οι πιο πολλοί σημερινοί τραγουδιστές ενδιαφέρονται να πούνε  όμορφα τραγούδια, που τους αντιπροσωπεύουν, πάντοτε, όμως, σε σχέση με το οικονομικό όφελος που αποκομίζουν. Τί να γίνει; Είναι πολύ δύσκολη πλέον η επιβίωση όλων μας».

 Σήμερα επιπλέουν τα ψώνια ή οι καλοί μουσικοί, συνθέτες, τραγουδιστές, κ.λπ Δεν σας επηρεάζουν τα θέλωτου κοινού;

«Διανύουμε, δυστυχώς, την εποχή του star system. Σίγουρα όχι ό,τι το καλύτερο για έναν αληθινά ταλαντούχο καλλιτέχνη. Προσπαθώ όλο αυτό να το αντιμετωπίζω πάντοτε κρατώντας αναλλοίωτη, όσο μπορώ, την καλλιτεχνική και ανθρώπινη αξία μου. Τα θέλω του κοινού οφείλει κανείς σοβαρά να τα υπολογίζει αλλά ταυτόχρονα πρέπει με ανάλογη σοβαρότητα ν’ ακολουθεί τον ρυθμό της ψυχής του και συνάμα να προτείνει την δική του μουσική άποψη».

 Ποια κριτήρια βάζεις, πότε λες «αυτό είναι ωραίο τραγούδι, θέλω να το πω»;

«Είναι πολλά πράγματα, που θεωρώ σημαντικά στο να επιλέξω ένα τραγούδι. Πέρα απο την μουσική τον στίχο και την ενορχήστρωση, το πιο σημαντικό, ίσως, από όλα είναι να με αγγίξει συναισθηματικά και σε αυτό με οδηγεί πάντοτε το ένστικτό μου».

Σήμερα σπουδάζουν μουσική ή εμπειρικά προσεγγίζουν το τραγούδι, γρατζουνάμε  κιθάρα, κάναμε τρίαμαθήματα φωνητικής και πάμε να κατακτήσουμε το κοινό;

«Υπάρχουν και αυτές οι περιπτώσεις, όμως σε σχέση με το παρελθόν οι καλλιτέχνες σήμερα έχουν ανώτερη μουσική παιδεία».

 Έρχεται νέα κοπέλα και σου λέει: «Θέλω να γίνω τραγουδίστρια».  Τί θα της έλεγες;

«Να γίνει σίγουρα αφού το θέλει πραγματικά, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψιν τις δυσκολίες του επαγγέλματος, που θα αντιμετωπίσει  σε καλλιτεχνικό και ηθικό επίπεδο και φυσικά δεν θα πρέπει να στηριχτεί τουλάχιστον στην αρχή μόνο σε αυτο το επάγγελμα».

 Το παραδοσιακό τραγούδι έχει απήχηση σήμερα; Γίνεται αφετηρία έμπνευσης;

«Το παραδοσιακό τραγούδι ήταν πάντα και θα είναι διαχρονικό και πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντική προσπάθεια για την διάδοση του στις νεότερες γενιές μέσα απο τα Μουσικά Σχολεία».

Τα σχέδιά σου.

«Διάβασμα……….Πάθος, επιθυμία, ενθουσιασμός και σίγουρα αισιοδοξία»!