Πάνω απ’ όλα το παράξενο, τόσο παρεξηγημένο δημοσιογραφικό επάγγελμα αξίζει γιατί σε γνωρίζει με άκρως ενδιαφέροντες ανθρώπους, ξεχωριστούς δημιουργούς, με φρέσκιες εμπνευσμένες καταστάσεις, με καινούριες πολύτροπες φάσεις, που δεν σ’ αφήνουν στιγμή να ρουτινιάσεις. Μπορεί να χρωματίζει ζωηρά συναισθηματικά την πιο πεζή και ασήμαντη στιγμή σου. Αρκεί να ’χεις πάθος διαρκώς να ταξιδεύεις στην ζωή και στην Τέχνη. Πριν χρόνια γνωρίσαμε μια ζωγράφο από την Βουλγαρία, που με ειλικρίνεια ομολογούμε, μας έκανε αρχικά μεγίστη εντύπωση όχι η ζωγραφική της (αυτήν παντελώς την αγνοούσαμε τότε) αλλά η διδακτική της μαστοριά στις εικαστικές τέχνες. Ήταν άκρως καινοφανές και συγκλονιστικά ελπιδοφόρο για τα εγχώρια εκπαιδευτικά δεδομένα στο Κέντρο Τέχνης στην Γλυφάδα τής εν λόγω ζωγράφου, να βλέπεις όλες του κόσμου τις φυλές και ηλικίες να συμπράττουν, να συνδημιουργούν παρακολουθώντας το μάθημα της. Να έχουν μέθεξη -με την Αριστοτελική σημασία-που φαίνονταν κυρίως και εμβληματικά στο τέλος της ετήσιας εκπαιδευτικής διαδικασίας. Γέμιζαν οι τοίχοι του Κέντρου Τέχνης με όμορφα έργα παιδιών όλων των ηλικιών, που είχαν γίνει με τον μοναδικό διάλογο μαθητή και δασκάλας. Συνεχίζεται και εμπλουτίζεται κάθε χρόνο αυτή η ζωτική διαδικασία και ποιος ξέρει πόσα εν δυνάμει ταλέντα θ’ αναζητήσουν μερτικό στην ροή του χρόνου…
Γίναμε φίλοι με την Μαργαρίτα Ράντεβα, συνεργαστήκαμε σε εκδηλώσεις, γνωρίσαμε κυρίως-όσο μας είναι δυνατόν-σε βάθος το εξαιρετικό της έργο. Ζωγραφική, γλυπτική, κεραμική, ποίηση, εικονογράφηση βιβλίων, διδαχή, πολύτροπο φωτεινό ταλέντο, που διαρκώς αναζητά το καινούριο. Αφορμή για την παρουσίαση της είναι η άρτια και επιμελημένη έκδοση του Ελληνοβουλγαρικού Πολιτιστικού Κέντρου «Ιβάν Σελιμίνσκι» με τίτλο: Μαργαρίτα Ράντεβα: «Τέχνη χωρίς όρια», λεύκωμα δίγλωσσο ελληνικά, βουλγαρικά. Όπως σημειώνεται στον πρόλογο, το Πολιτιστικό Κέντρο συμμετέχει στο πρόγραμμα «Οι άγραφες ιστορίες των Βουλγάρων» με το έργο «Καλλιτεχνικό ταξίδι ανάδειξης της Βουλγαρικής δημιουργίας στην Ελλάδα και στον κόσμο». Παρεμπιπτόντως η έκδοση και η όλη προσπάθεια συνιστά ζητούμενο πρότυπο και υπόδειγμα γραφής για δικούς μας καρεκλοκένταυρους, για το με πόσο μεράκι, αισθητική και πληρότητα είναι δυνατόν να προβάλλονται τα έργα μεγάλων μας δημιουργών στην αλλοδαπή, με καλλιτεχνικές συμπράξεις και συλλογικά έργα προβολής και έμπνευσης και όχι με κούφιες κορώνες προγονοπληξίας! Κλείνει η παρένθεση…
Πολύ εύστοχα, κατά την γνώμη μας, η δασκάλα του 2ου Κυριακάτικου σχολείου Βασίλ Λέβσκι – Πλατανιά Κρήτης Γιάννιτσα Άτεβα, αναφέρει σε άρθρο της στο λεύκωμα: «Η Μαργαρίτα Ράντεβα είναι μια από τις «ανείπωτες ιστορίες» Βουλγάρων καλλιτεχνών, που δεν κάνουν φασαρία, αλλά κάνουν την διαφορά μέσα από την διαδρομή τους με τα χρώματα, τον πηλό, την πλαστικότητα και τις λέξεις. Είναι μια γέφυρα μεταξύ πολιτισμών, γενεών και συναισθημάτων. Είναι ζωντανή απόδειξη ότι όταν φεύγεις από το σπίτι, δεν το χάνεις, το κουβαλάς μαζί σου και σαν φλόγα το διαφυλάττεις». Αυτές η γέφυρες του πολιτισμού, που περνά η ομορφιά της ζωής είναι, που ψάχνουν οι καλλιτέχνες και συχνά τις χτίζουν και τις διαβαίνουν. Για παράδειγμα μας έκανε μεγίστη εντύπωση η αναφορά της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ (13 Αυγούστου 2009): «Αυτό που κάνει την ποίηση της Μαργαρίτας Ράντεβα ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και δυναμική είναι το πάντρεμα ποίησης και ζωγραφικής. Η ζωγραφική, όμως, εδώ συλλαμβάνεται όχι τόσο σαν απεικόνιση της πραγματικότητας, όσο ως κινητήρια δύναμη της σκέψης. Και η ποίηση δεν είναι μόνο μια προσωπική ερμηνεία του κόσμου, αλλά ένα δυνατό φως, που πέφτει πάνω στα πράγματα και τα φωτίζει».
Θελήσαμε να παρουσιάσουμε την Μαργαρίτα Ράντεβα με τον προσφιλή μας τρόπο της συνέντευξης προσθέτοντας και χαρακτηριστικό αξιολογικό κείμενο της Ιστορικού Τέχνης και δασκάλας το επάγγελμα Ραδοσβέτα Ζλάτκοβα. Έτσι φωτίζεται καλύτερα το πρόσωπο και το έργο στα μάτια και στην ψυχή του αναγνώστη. Πριν της δώσουμε τον λόγο, μικρό βιογραφικό σημείωμα από την εξαίρετη έκδοση «Η Τέχνη χωρίς όρια». Η Μαργαρίτα Ράντεβα γεννήθηκε στην Σόφια το 1967. Στην παιδική ηλικία η ζωγραφική ήταν απλώς ένα παιχνίδι, αλλά γρήγορα έγινε ανάγκη, ένας τρόπος να κατανοεί και να ξαναδιηγείται τον κόσμο. Ήδη από την πρώτη τάξη του Δημοτικού Σχολείου η μητέρα της την γράφει στο Παιδικό Μέγαρο Πολιτισμού, όπου ξεχωρίζει το ταλέντο της. Φοιτώντας στην Σχολή Καλών Τεχνών της Σόφιας γνωρίζει Έλληνα συμφοιτητή της και ο έρωτας καθίσταται το πανίσχυρο κίνητρο να εγκαταλείψει την πατρίδα της. Στην Αθήνα εισάγεται το 1993 με υποτροφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και αποφοιτώντας διδάσκει εικαστικά σε ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα (Τ.Ε.Ι. Αθήνας, Ι.Ε.Κ. Βάρης, ΕΚΑΤΕ Γλυφάδας). Την περίοδο 2005-2018 ήταν καθηγήτρια στο Πρότυπο Γυμνάσιο-Λύκειο Αθηνών. Τα ονόματα των παιδιών της Μιχάλης και Άγγελος ήταν έμπνευση να βαφτίσει το εργαστήρι-σχολή της, «Michelangelo». Από το 2009 λειτουργεί στην Γλυφάδα το ομώνυμο Κέντρο Τέχνης, όπου συναντώνται, διδάσκονται, συνδιαλέγονται, δημιουργούν όλες οι ηλικίες. Ιδού και η εξαιρετικά λακωνική της συνέντευξη:
– «Η Τέχνη χωρίς όρια», διαφημιστική ατάκα ή ουσία; Εφικτό ή ακόμα μία ουτοπία και πρόσχημα καλλιτεχνικής έκφρασης;
«Είναι μια ερώτηση, που υφίσταται από τότε, που υπάρχει η ίδια η τέχνη και η όποιας μορφής ανθρώπινη δημιουργία. Η γέννηση, η ζωή, ο έρωτας, η μητρότητα, η φιλία, ο πόλεμος, ο θάνατος, είναι τα θέματα, που απασχολούν τον άνθρωπο μέσα από τους αιώνες. Η τέχνη προσπαθεί να δώσει απάντηση να εμπνεύσει να καταγράψει να αφήσει κληρονομιά στις επόμενες γενιές. Με ένα μεταφυσικό τρόπο προσπαθεί να εξηγήσει τα φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα. Η τέχνη συμπυκνώνει σε ένα συγκεκριμένο χώρο διαστάσεις ασύλληπτου μεγέθους. Όρια στην τέχνη δεν υπάρχουν, υπάρχουν, όμως, κανόνες».
– Αν ρωτούσε μαθητής σου: Τί εκφράζεις με την ζωγραφική σου, τί κάνουμε εμείς εδώ σήμερα;-τί θα του απαντούσες;
«Η ερώτηση είναι πολύ γενική. Κάθε έργο έχει την δική του σημασία, τρόπο έκφρασης, ζωή. Ο δημιουργός ξεκινάει με μια ιδέα, που είναι το ποιο σημαντικό. Μετά αρχίζουν οι πειραματισμοί με το υλικό, που χρησιμοποιεί. Άλλες φορές το έργο γεννιέται εύκολα, άλλες σε παιδεύει. Πολλές φορές μια ιδέα μπορεί να απλωθεί σε μια ολόκληρη σειρά. Είναι μαγικό πώς πολλαπλασιάζονται στην ανάγκη να δώσεις την πλήρη απάντηση στην πρωταρχική σου ιδέα. Έτσι γεννιέται η έμπνευση. Αυτή η κατάσταση της έρευνας είναι πολύ σημαντική για τους καλλιτέχνες».
==================
Αριστερά: “Έκλειψη ηλίου”, ακριλικά χρώματα σε ξύλινη επιφάνεια, 93Χ155 εκατ., 2025. Δεξιά: “Μάτι, (η τραγωδία στο Μάτι)”, κεραμικό, 18Χ30Χ37 εκατ., 2018.
===================
– Το επίπεδο εικαστικών τεχνών, κύρια της ζωγραφικής στην Ελλάδα και στην Βουλγαρία. Ομοιότητες και διαφορές στα πεδία εκπαίδευσης, δυνατοτήτων, μέσων στον καλλιτέχνη και της απήχησης-πρόσληψης του από το κοινό…
«Ναι, έχω την τύχη να ζήσω και στις δυο χώρες. Η Βουλγαρία είχε και έχει ένα οργανωμένο σύστημα παιδείας, με μεγάλη βάση στις τέχνες γενικώς. Υπήρχαν και υπάρχουν τα καλλιτεχνικά γυμνάσια-λύκεια, σχολές καλών τεχνών, πινακοθήκες και πολιτιστικά κέντρα σε όλη την επικράτεια της χώρας. Στην Ελλάδα ξεκίνησαν να λειτουργούν μετά το ’80 τα μουσικά και καλλιτεχνικά γυμνάσια και λύκεια. Απεναντίας υπήρχαν ιδιωτικές πρωτοβουλίες και πληθώρα πολιτιστικών συλλόγων. Στα Βαλκάνια υπάρχει μεγάλη πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη. Δυστυχώς, δεν έχει αναδειχθεί όπως έπρεπε όλος αυτός ο πολιτιστικός πλούτος ώστε οι λαοί να γνωρίσουν την πολιτιστική και πνευματική δημιουργία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στο σημείο αυτό του πλανήτη μας συνεχίζουν να γεννιούνται παιδιά με εξαιρετικές ικανότητες. Η τέχνη διευρύνει τους ορίζοντες. Η επένδυση στον πολιτισμό είναι πλούτος σε μια χώρα. Παράδειγμα είναι ίδια η Ελλάδα, η οποία και σήμερα ζει από τον πολιτιστικό κεφάλαιο των προγόνων της και όχι μόνο η Ελλάδα αλλά και αυτοί που την λεηλάτησαν… Η τέχνη παράγει οικονομία».
– Με την διαρκή οικονομική, οικολογική, κοινωνική, ηθική κρίση οι εικαστικές τέχνες έχουν απήχηση στον μέσο πολίτη; Έχει ενταθεί η ταξική τους διάσταση; Η θέση του καλλιτέχνη;
«Κατά αρχήν το πρόβλημα είναι ηθικό. Αποτέλεσμα της οικονομικής κατάπτωσης είναι και η ηθική-πνευματική και γενικά πολιτιστική υποβάθμιση. Ο καλλιτέχνης πρέπει να ανοίγει τον δρόμο στην ιστορία. Μέσα από το έργο του μπορεί να καθοδηγήσει έναν ολόκληρο λαό και να τον αφυπνίσει. Γι αυτό τον λόγο έχει μεγάλη ευθύνη. Η τέχνη στην ουσία είναι κοινωνικό λειτούργημα. Εμπνέεται από την κοινωνία, την αντανακλά την κρίνει την καθοδηγεί. Για τον καλλιτέχνη αυτή είναι η καλύτερη του ανταμοιβή. Για αυτό δεν πρέπει να γίνεται εργαλείο χειραγώγησης».
– Πώς επιβιώνουν οι δημιουργοί; Κάνουν και κάποια άλλη δουλειά; Κατασκευάζουν και εμπορικά, αντικείμενα για επιβίωση; Αν έχει ο νέος ταλέντο τον περιμένει «η ψάθα»; Και οι μέτριοι καλλιτέχνες;
«Δεν είναι λάθος να χρησιμοποιείς της καλλιτεχνικές σου ικανότητες και σε άλλους τομείς. Οι δάσκαλοι μου με δίδαξαν πως για να είσαι ζωγράφος, θα πρέπει να δουλεύεις σκληρά και να είσαι ο ίδιος χορηγός της ελευθερίας σου»!
– Συνδυάζεις την εικόνα με την ποίηση. Πώς δένεις την ποίηση με την ζωγραφική σου;
«Και η ζωγραφική και η ποίηση δημιουργούν τα ίδια αποτελέσματα χρησιμοποιώντας διαφορετικό υλικό. Λειτουργούν με τον ίδιο κώδικα επικοινωνίας. Είναι αλληλένδετες μεταξύ τους».
– Η Τέχνη, η δημιουργία, η έκφραση στην ψηφιακή εποχή, πού πάμε με την Τεχνητή Νοημοσύνη;
«Όλα εξαρτούνται από εμάς τους ίδιους και τους σκοπούς μας την αισθητική μας την ηθική μας. Η ανακάλυψη του ατόμου γέμισε τα σπίτια μας με φως αλλά δημιούργησε και τρόμο. Τα εργαλεία δεν είναι καλλιτέχνες. Εξαρτάται ποιος είναι ο χειριστής. Γενικώς είμαι υπέρ της ανάπτυξης της τεχνολογίας».
– Ας έρθουμε τώρα στο άλλο μεγάλο σου επίτευγμα: Την Σχολή. Χαζή ερώτηση, αλλά πώς καταφέρνεις να μαζεύεις, να διδάσκεις, να ξυπνάς το ενδιαφέρον, να ενεργοποιείς τον ετερογενή κόσμο στην εποχή της αδιαφορίας και της οθόνης;
«Ναι ο χώρος “Κέντρο Τέχνης Michelangelo” είναι ένα ζωντανό κύτταρο όπου μικροί και μεγάλοι εκφράζονται μέσω της εικαστικής γλώσσας. Μας προβληματίζει το σχέδιο, το χρώμα, η φόρμα. Μας παιδεύει η ομορφιά, μας γοητεύει η αντίδραση της ύλης. Ο καθένας ψάχνει να βρει τον εαυτό του για να χτίσει γέφυρες ανάμεσα στα συναισθήματα, τις ιδέες και τις μεταφυσικές του αναζητήσεις και την πραγματικότητα. Εγώ απλώς τον βοηθάω να τα εξωτερικεύσει με τον καλύτερο τρόπο. Για μένα είναι μεγάλη χαρά και ευλογία να μεγαλώνω σε ένα τέτοιο περιβάλλον».
– Επιμένω γιατί το θεωρώ ενδιαφέρον και καινούριο! Από την πλευρά της νεολαίας, των μαθητών εν γένει, είναι θέμα να βρει κανείς το κουμπί τους και ποιο είναι αυτό;
«Έχω απεριόριστη εμπιστοσύνη στους νέους. Η τεχνολογία αναπτύσσεται κάθε μέρα και είναι μεγάλη πρόκληση για τα παιδιά μας. Επίσης και μεγάλη ευθύνη για το πώς θα την χρησιμοποιήσουν στην ζωή τους. Το καλό και το κακό παραμένουν ίδια. Η καλλιέργεια της ζωγραφικής και του σχεδίου τους μαθαίνει να τα ξεχωρίζουν πιο εύκολα. Η τέχνη είναι ένα σωσίβιο».
– Επιστροφή στις εικαστικές τέχνες. Τί συμβαίνει με την προβολή του έργου του καλλιτέχνη, με τα Μ.Μ.Ε., με τις γκαλερί; Μόνο όποιος πληρώνει αδρά;
«Εύχομαι πολύ περισσότεροι άνθρωποι να μπορούν να αγοράζουν έργα τέχνης. Και οι χώροι εκθέσεων να πληθαίνουν και όχι να κλείνουν. Όταν οι γκαλερί γίνουν κέντρα όπου ο κόσμος θα συναντιέται και θα επικοινωνεί μέσω των προβλημάτων, που απασχολούν την τέχνη, τότε και η κοινωνία μας θα γίνει καλύτερη. Γιατί η τέχνη δεν σκοτώνει. Ανοίγει δρόμους χωρίς όρια».
– Τα σχέδια σου.
«Να συνεχίσω»!!!
*** *** **** **** ****
Η Ιστορία της Μαργαρίτας
Γράφει η ΡΑΔΟΣΒΕΤΑ ΖΛΑΤΚΟΒΑ*
Υπάρχουν δύο είδη οπτικοποίησης-το πρώτο είναι η εικόνα, και το δεύτερο η αφήγηση -αυτό που ο δημιουργός ενσωματώνει στην εικόνα, είτε πρόκειται για μορφή είτε για αφηρημένη έννοια. Η μορφή είναι αυτό, που αναγνωρίζουμε και κατανοούμε, ενώ η αφηρημένη έννοια είναι πιο συχνά ενσάρκωση συναισθημάτων και συναισθηματισμού. Όταν ο θεατής εστιάζει σε μια εικόνα, αναγνωρίζει εύκολα τις μορφές και τα αντικείμενα, που βλέπει, αρχίζει να «διαβάζει» με πρωτόγονο και αυθόρμητο τρόπο. Αυτή η πρώτη «ανάγνωση» είναι συνήθως ενστικτώδης, επηρεασμένη από καθιερωμένα στερεότυπα. Οι εικόνες και τα χρώματα μας επηρεάζουν συναισθηματικά και αυτό το συναίσθημα που προκαλείται στον θεατή είναι ταυτόχρονα ενστικτώδες, αλλά είναι και ένα γεγονός, που συμβαίνει στο σώμα του θεατή. Η αλληλεπίδραση των χρωμάτων και των μορφών μάς επηρεάζει και μας κάνει να βιώσουμε συναισθήματα. Είναι πολύ δύσκολο να απαντήσουμε στο ερώτημα αν κατανοήσαμε τί κρύβεται πίσω από την αφήγηση κάθε δημιουργού, αλλά μια πιο κοντινή επαφή με το έργο του μας δίνει σίγουρα τη δυνατότητα να ερμηνεύσουμε τα κρυφά μηνύματα.
Συχνά, τα έργα αντιπροσωπεύουν κάτι παραπάνω από αυτό, που ο δημιουργός συνειδητά επενδύει. Κάθε έργο έχει τη δική του πορεία και σκοπό. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε ένα συγκεκριμένο στυλ σύμφωνα με τα γενικά του χαρακτηριστικά, αλλά αναζητώντας την συγκεκριμένη ερμηνεία των συμβόλων, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τον δημιουργό, που κρύβεται πίσω από αυτά. Το έργο συχνά δεν είναι αντίγραφο μιας συγκεκριμένης πραγματικότητας, αλλά ερμηνεία των συμβόλων που ο καλλιτέχνης έχει ενσωματώσει και αυτά τα σύμβολα βρίσκουν την αντανάκλασή τους στο βλέμμα του θεατή.
Η έρευνα της αντίληψης για το χρόνο και το χώρο είναι χαρακτηριστική για την Μαργαρίτα Ράντεβα. Τα έργα της -ευέλικτα και δυναμικά- προσπαθούν να σπάσουν το χώρο και να αναδείξουν την πλαστικότητα του υλικού. Η Ράντεβα δημιουργεί σε τρισδιάστατο χώρο, όπου κάθε οπτική γωνία της σύνθεσης έχει σημασία, προκαλώντας πολυάριθμες ερμηνείες του έργου. Ένας καλλιτέχνης ανοιχτός σε κάθε είδους πειραματισμού. Οι μορφές γεννιούνται όταν το χέρι ανακαλύπτει τη σωστή σύνδεση ανάμεσα στην αρχική ιδέα και την αντίσταση του υλικού. Οι αποκτηθείσες μορφές αλληλοεπιδρούν με τον αρνητικό χώρο αποστέλλοντας μηνύματα προς τον θεατή.
Η Μαργαρίτα Ράντεβα δημιουργεί την δική της αισθητική, στην οποία συνδυάζει ρεαλισμό και συμβολισμό. Η καλλιτέχνης σπάει τους περιορισμούς του δισδιάστατου χώρου με στοιχεία, που βγαίνουν πέρα από την επιφάνεια στην οποία ζωγραφίζει. Την ενδιαφέρει ο χώρος έξω από το έργο-η το κενό, που μένει ανάμεσα στις μορφές. Η Ράντεβα αντλεί έμπνευση από το λογοτεχνικό είδος του Χάικου, όπου η απλή ποιητική μορφή φέρει βαθιά μηνύματα, συναισθήματα και μια λάμψη της διαίσθησης. Ασχολούμενη με τα απλά πράγματα, η ζωγράφος μας καθοδηγεί προς την βαθύτερη αντίληψη της ζωής. Συχνά ενσωματώνει στα έργα της αντικείμενα από την καθημερινότητα. Εμπνευσμένη από σύμβολα και μυθικά πλάσματα, η καλλιτέχνης απεικονίζει συχνά τη θεά της τύχης, ερωτικές ζεύξεις, την «Σκύλλα και την Χάρυβδη», κότες, πετεινούς κ.τ.λ. Η Μ. Ράντεβα εμπνέεται από τους αρχαίους Έλληνες γλύπτες. Δημιουργεί χρησιμοποιώντας διάφορα υλικά όπως το τσιμέντο, την άμμο, και άλλα οικοδομικά υλικά, τα οποία αφήνουν μια ανώμαλη υφή απευθείας πάνω στην επιφάνεια ζωγραφικής. Η ζωγράφος εξερευνά θεματικές όπως ο δρόμος, το σπίτι, η οικογένεια, ο πόλεμος.
Σε μεγάλο βαθμό, η σχέση με την μητέρα της έχει επίδραση στις συνθέσεις της. Η ίδια ως μητέρα, αναδημιουργεί την φυσική δύναμη της γυναίκας να δημιουργεί και να φέρνει ζωή. Εκεί όπου αρχίζει η ζωή, αρχίζει το έργο. Το σύμβολο της γυναίκας από την αρχαιότητα συνδέεται τόσο με την ερωτική αρχή, όσο και με την ικανότητα να αναπαράγει και να μεταμορφώνει. Ως πηγή έμπνευσης, η μητέρα και η γυναίκα με την μυστηριώδη και ερωτική της φύση, αποτελούν σημείο αναφοράς στα έργα της Ράντεβα. Η ουσία της γυναίκας σχετίζεται με το μυστήριο της νέας αρχής.
Η Μαργαρίτα Ράντεβα είναι η πρώτη καλλιτέχνης στην οικογένειά της. Μπορούμε να ανακαλύψουμε ομοιότητες στον ανυπότακτο πνεύμα μιας αθλήτριας, η οποία δεν φοβάται να προκαλέσει τον εαυτό της. Όπως δηλώνει η Ράντεβα: «Αν κάτι είναι δύσκολο, είμαι εκεί»!
————————————
* Η Ραδοσβέτα Ζλάτκοβα είναι Ιστορικός Τέχνης, δασκάλα ζωγραφικής στο Πολιτιστικό Κέντρο “Ιβάν Σελιμίνσκι” της Αθήνας.
