Κρίμα, που δεν διαβάσαμε αυτό το βιβλίο πριν τις γιορτές, να το προτείνουμε κι εσείς να το απολαύσετε! Ποτέ δεν είναι αργά για σχετικά διαχρονικά έργα. Αλέξης Μινωτής: «Η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει», πρόλογος: Κώστας Γεωργουσόπουλος, Γιώργος Κιμούλης, επιλογή και επιμέλεια κειμένων: Θανάσης Νιάρχος (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος). Τί να πει κανείς για τον θρύλο του θεάτρου και δη της αρχαίας Τραγωδίας Αλέξη Μινωτή (8 Αυγούστου 1900 – 11 Νοεμβρίου 1990)! Όσοι είχαμε την τύχη να τον απολαύσουμε γράψαμε αληθινή, μοναδική εμπειρία στην ζωή μας. Μαζί και η σύζυγός του, άλλος θρύλος αυτή, Κατίνα Παξινού. (Δεκέμβριος 1900-22 Φεβρουαρίου 1973). Σαν όνειρο θυμόμαστε την τελευταία παράσταση στο «Μάνα, κουράγιο», του Μ. Μπρέχτ να σέρνει εκείνο το θεριό κάρο!
Ο χαρακτηρισμός, που δίνει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος στον Αλέξη Μινωτή, είναι, νομίζουμε εξόχως εύστοχος: «Ο μανιακός σκαραβαίος» και παραθέτει ανεκδοτολογική αφήγηση του ίδιου του Μινωτή, που εικονογραφεί παραστατικά την προσωπικότητά του. Νέος, υποσχόμενος πολλά ηθοποιός πήγε το 1930 σταλμένος από τον Αιμίλιο Βεάκη στον Βασίλη Αργυρόπουλο να του δώσει γερμανική κωμωδία. «Κοίταξε-του είπε ο Β. Αργυρόπουλος-είσαι νέος, μην ευτελίσεις το ταλέντο σου, μην το ταπεινώσεις σαν εμάς. Να, εγώ αφέθηκα στις ευκολίες του επαγγέλματος και στις ευκολίες του ταλέντου μου κι έχω βουλιάξει στις φάρσες· παρασύρομαι από το κοινό και το παρασύρω. Εσείς οι νέοι να κρατήσετε ψηλά το επάγγελμα»!. Ο Αλέξης Μινωτής τον άκουγε με σεβασμό. «Έχω, όμως, ακόμα φιλοδοξίες-συνέχισε ο Αργυρόπουλος-και θα τις τολμήσω. Θέλω να παίξω “Φιλάργυρο” και “Σάυλωκ”». «Δεν θα τους παίξετε ποτέ αυτούς τους ρόλους» -απαντά αποφασιστικά και σχεδόν αναιδώς ο Μινωτής. «Γιατί παιδί μου, το λες αυτό»;-ρωτά με απορία ο Αργυρόπουλος. «Γιατί αυτούς τους ρόλους θα τους παίξω εγώ! Γιατί εγώ έχω τον καιρό για αυτούς. Εσείς δεν έχετε»!-λέει ο Μινωτής.
Ο Γιώργος Κιμούλης γράφει για τον πρώτο συνειδητό εξπρεσιονιστή ηθοποιό και δίνει πολύ ενδιαφέροντα ιστορικά και παραστατικά στοιχεία για αυτήν την φιλοσοφική τάση στην ζωή και ιδιαίτερα στο εγχώριο θέατρο. Από τα κείμενα του Αλέξη Μινωτή μπορεί κανείς να ξεχωρίσει την αναφορά στην ιδιαίτερη του πατρίδα την Κρήτη, την σχέση με τον Νίκο Καζαντζάκη, δημοσιεύονται και ορισμένες πολύ χαρακτηριστικές επιστολές του συγγραφέα στον ηθοποιό. Θα ξεχωρίζαμε την μεστή και προφητική παρέμβασή του με τίτλο: «Τέχνη και τουρισμός». Διαβάστε το σύντομο άρθρο και αναλογιστείτε τί κανιβαλισμός και ειδεχθή κακοποίηση υφίσταται, κυρίως τα τελευταία χρόνια η Τραγωδία στην Επίδαυρο και στο Ηρώδειο, από σκιτζήδες, που παριστάνουν τους ανανεωτές σκηνοθέτες! Και όλα αυτά τα τραγελαφικά στον βωμό του τουρισμού. Έχει και ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις του Αλέξη Μινωτή, κυρίως στον επιμελητή του βιβλίου, που θέτουν σημαντικά ζητήματα.
Σε μια από αυτές ο Αλέξης Μινωτής καταλήγει ότι «η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει»-ατάκα, που βαφτίζει και το εν λόγω βιβλίο το αφιερωμένο στον μέγιστο ηθοποιό. Δεν ξέρουμε, πώς είδε τα πράγματα τον Αύγουστο του 1988, που δόθηκε η εν λόγω συνέντευξη. Πάντως σήμερα διαφωνούμε ποικιλοτρόπως με αυτήν την εκτίμηση. Σήμερα η εποχή μας όχι μόνο είναι κωμικοτραγική αλλά και πολύ καλά το ξέρει και επαίρεται, πανηγυρίζει παντοιοτρόπως για αυτό της το κατάντημα. Για τους βαθειά εντρυφούντες στην θεατρική τέχνη, κυρίως με την ιδιότητα του απαιτητικού θεατή, έχει μεγάλη, θαρρώ, σημασία τα άρθρα, που αναφέρονται συγκριτικά στο θέατρο στις Η.Π.Α. και στην τότε Ε.Σ.Σ.Δ. Όσο σήμερα και αν έχουν αλλάξει τα πράγματα, όσο κι αν η καλλιτεχνική δημιουργία δεν μπαίνει σε κομματικά καλούπια, δεν μπορεί κανείς να αγνοεί την ουσία του θεατρικού γίγνεσθαι στις δυο χώρες και κυρίως τί και πώς περνά σήμερα, λόγου χάρη από τις μεθόδους Στανισλάφσκι στην σύγχρονη θεατρική τέχνη.
Μην περιμένετε τώρα αναλυτικό κατάλογο και σχόλια επί του περιεχομένου του άκρως ενδιαφέροντος βιβλίου. Είναι πλέον η σειρά σας να το απολαύσετε! Για επίλογο μόνο μια ιδέα, που μας γέννησε η επιμελημένη εργασία των συντελεστών της έκδοσης σε σχέση με τις βιογραφίες σημαινόντων προσώπων. Έχουμε γεμίσει από φτηνιάρικες χαρτόμαζες, που υποτίθεται βιογραφούν επιφανέστατους καλλιτέχνες, στην ουσία πουλάνε μούρη οι… βιογράφοι προσπαθώντας να βάλουν στο κάδρο με τον Δείνα μεγάλο δημιουργό και την δική τους ασημαντότητα, ξεθάβουν υποτιθέμενα άγνωστα και κυρίως πιπεράτα περιστατικά. Το βιβλίο του Μετρονόμου για τον Αλέξη Μινωτή δείχνει τον άλλο, τον σημαντικό, τον λειτουργικό δρόμο. Συλλογή άρθρων και λοιπών ενθυμημάτων του προσώπου, που θέλουμε να βιογραφήσουμε. Αβίαστα κι ουσιαστικά παρατίθενται. Ο βιογραφούμενος «ξεγυμνώνει» το είναι του και ο αναγνώστης μπορεί να έχει, αν το θέλει, μέθεξη στην προσωπικότητα στην οποία αναφέρεται η ας πούμε, έμμεση βιογραφία. Στην περίπτωση αυτή τον βασικό ρόλο της επιτυχίας ή όχι του εγχειρήματος εναπόκειται στους επιμελητές. Το βιβλίο για τον Αλέξη Μινωτή ευτύχησε ικανούς επιμελητές, που ήθελαν να αναδείξουν τον μεγάλο Ηθοποιό και παράλληλα δείχνει τον δρόμο και στην βιογραφία χαρισματικών καλλιτεχνών.