Εν αρχή ην προσπάθεια να γίνει στον Βόλο το Μουσείο Τύπου της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Θεσσαλίας-Στερεάς-Εύβοιας (Ε.Σ.Η.Ε.Θ.ΣΤ.Ε.Ε). Όχι μόνο οργανώθηκε με επιτυχία και πλούσια εκθέματα αλλά και έχει καθημερινά πολλούς επισκέπτες. Ψυχή του εγχειρήματος συνάδελφος και παιδιόθεν καλός φίλος Μάκης Μπαλλής. Εκεί έγιναν οι πρώτες κουβέντες ότι θα μπορούσε να βγει βιβλίο για την ιστορία του Θεσσαλικού Τύπου ως πρόγραμμα ξενάγησης του Μουσείου ή ευρύτερα σοβαρή συγγραφική μελέτη, να μάθει ο κόσμος την άγνωστη ιστορία των εφημερίδων στην Θεσσαλία, που εξ αρχής είναι πλουσιοτάτη και μαχητική. Το βιβλίο αυτό είναι πλέον πραγματικότητα. Ο Μάκης Μπαλλής το έβγαλε αρχικά βεβιασμένα κάπως, ίσως να προλάβει την λειτουργία του Μουσείου. «Ουδέν κακόν αμιγές καλού», όμως, όπως ο ίδιος γράφει στον πρόλογο. Ο δαίμων της σελιδοποίησης και του τυπογραφείου χτύπησε, έβγαλε άχρηστη την πρώτη έκδοση, λόγω χοντρής αβλεψίας. Έτσι δόθηκε η ευκαιρία στον συγγραφέα να δουλέψει το υλικό του, να προσθέσει ντοκουμέντα και να του δώσει οριστική εκδοτική μορφή. Ο τίτλος της δεύτερης με πολλές και ουσιαστικές προσθήκες έκδοση: «Τύπος ξεκίνημα και ανάπτυξη σε Ευρώπη, Αμερική και Ελλάδα και οι εφημερίδες της Θεσσαλίας».
Δεν είναι περίεργο, ούτε καινοφανές ότι στην αποικία Γκραικυλία του άρπα κόλα και της σαχλαμάρας δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή εφημερίδων, που εκδόθηκαν από την σύσταση του «άθλιου προτεκτοράτου», λείπει σοβαρή και εμπεριστατωμένη Ιστορία του Τύπου. Θα πείτε, ίσως εύλογα, ότι δεν έγινε τότε, που ο Τύπος ήταν ζωντανός, οι ημερήσιες εφημερίδες, ιδιαίτερα τα Κυριακάτικα φύλλα, πουλούσαν πάνω από ένα εκατομμύριο την κάθε έκδοση και θα βγει κάτι ουσιαστικό σήμερα, που πια ο Τύπος πνέει τα λοίσθια, που σύμφωνα με τους πιο απαισιόδοξους, πολύ σύντομα θα περάσει στο αραχνιασμένο ιστορικό μουσείο; Ποτέ δεν είναι αργά όσο υπάρχουν μερακλήδες, που ψάχνουν να διασώσουν την ζωντανή παράδοση και τα μεγάλα επιτεύγματα του ανθρώπινου είδους, τώρα, που καλπάζει ο ψηφιακός πίθηκος. Αυτήν την έλλειψη κατά την γνώμη μας καλύπτει επαρκέστατα το ανά χείρας βιβλίο του Μάκη Μπαλλή. Όπως σημειώνει ο ίδιος το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου δεν είναι αποτέλεσμα πρωτογενούς έρευνας αλλά συγκέντρωση, ταξινόμηση και παρουσίαση του υλικού, που αλιεύτηκε από πάρα πολλές πηγές, κάθε μια από τις οποίες αναφέρεται σε επιμέρους εποχές της Ιστορίας του Τύπου, ιδιαίτερα αυτού της Θεσσαλίας.
Μικρή σημασία έχει αυτό κατά την γνώμη μας. Ξαναλέμε ότι όλοι οι ερευνητές δεν είναι τίποτα άλλο παρά συλλέκτες εκδοχών, ακόμα και για τα προφανή και λεπτομερώς ιστορημένα γεγονότα. Άρα αξίζει πολύ αυτή και κάθε συγκέντρωση υλικών και λοιπών ντοκουμέντων, η εξιστόρηση της πορείας του θέματος με το οποίο καταπιάνεται κάθε ερευνητής, αρκεί να έχει κάτι σημαντικό να πει με την εργασία του. Έστω να φωτίσει πιο καλά το Α ή το Β θέμα. Πολύ περισσότερο όταν μιλάμε για τον ημερήσιο Τύπο, ο οποίος παίζει αναμφίβολα καθοριστικό ρόλο στην νεοελληνική ζωή. Από την εποχή των μαύρων και κόκκινων καφενείων, ιδιαίτερα στην επαρχία, με τις «χτυπημένες» πολιτικές εφημερίδες να δίνουν με τον τρόπο τους το στίγμα όχι μόνο της εκλογικής συμπεριφοράς του κόσμου αλλά και των μονομανιών της ξενόδουλης εξουσίας, οι εφημερίδες στα δύσκολα χρόνια, που για την αποικία Γκραικυλία, ποτέ δεν λείπουν, συμβάλλουν με ξεχωριστό τρόπο, είναι τελικά στοιχείο της πολιτικής ταυτότητας του πολίτη. Βεβαίως τώρα κυριαρχεί το απολίτικο πιθηκάκι, που νυχθημερόν και αενάως μαλακίζεται χαϊδεύοντας τηλέφωνο, αλλά δεν είναι λόγος να πετάξουμε στον κάδο σκουπιδιών και στην χωματερή κάθε ιστορική δράση και δη την μεγάλη και πλούσια συνεισφορά του Ελληνικού Τύπου.
Αυτό εξυπηρετεί τα μάλα το βιβλίο του Μάκη Μπαλλή. Σοβαρή και εμπεριστατωμένη εξιστόρηση του ελληνόφωνου Τύπου, αληθινά με τις χιλιάδες εφημερίδες, που βγήκαν από την εποχή πριν ακόμα από την θεωρούμενη Επανάσταση του 1821 μέχρι τις μέρες μας. Θα ήταν εξαιρετικό αντικείμενο και ψυχολογικών διδακτορικών διατριβών για το δέσιμο του λαϊκού κόσμου της Γκραικυλίας με τις εφημερίδες. Θυμάμαι παιδάκι στον Βόλο οι αγράμματοι γονείς και παππούδες χρησιμοποιούσαν, εξασκούνταν αυθόρμητα στην μητρική γλώσσα με τις εφημερίδες, ήταν το ιδιότυπο σχολείο τους. Ακόμα και εμείς, που πήγαμε σχολείο και μορφωθήκαμε, παίρναμε μέχρι το 1967 το βάπτισμα της γλώσσας και της ανάγνωσης αλλά και της πρώιμης πολιτικής συχνά και κομματικής ταυτότητας από τις… παρεπιδημούσες στην οικογένεια εφημερίδες. Πολύ σκληρές οι εποχές αλλά μεστές εμπειριών, εν δυνάμει ικανοτήτων και εμπνεύσεων και σε όλα αυτά έπαιζε τον δικό του ρόλο ο καθημερινός Τύπος. Έπειτα ήρθε ο ψηφιακός πίθηκος! Δεν νοιώθει ανάγκη ο ηλίθιος, διεφθαρμένος και ψεκασμένος δια της οθόνης όχλος να διαβάσει μια εφημερίδα, ένα περιοδικό, πολύ περισσότερο κάποιο ενδιαφέρον βιβλίο. Οπότε; Γαία πυρί μιχθήτω! Οσονούπω… Και πάλι, φρονώ, ότι θα χρειαστεί ο Τύπος, για να καταγράψει επαρκώς την όποια επανεκκίνηση, με ή χωρίς τον άνθρωπο!
Γράφοντας για τον Τύπο της Θεσσαλίας, πολύ εύστοχα ο Μάκης Μπαλλής κυρίως με στοιχεία, που παραθέτει, αποδεικνύει ότι είναι εξ αρχής ειδικής σημασίας και αξίας τοπικό φαινόμενο. Ακόμα και σήμερα ο Βόλος έχει δυο καθημερινές εφημερίδες («Ταχυδρόμος» και «Θεσσαλία») και άλλες ήσσονος ιστορικής αξίας και κληρονομιάς, που με όλα τα μεγάλα οικονομικά και άλλα προβλήματα το παλεύουν, εξακολουθούν να κυκλοφορούν. Δεν είναι τυχαίο ότι η εφημερίδα «Ο Εργάτης» κυκλοφορεί το 1907 στον Βόλο το 1907, που έχει τότε ταξικό, δυνατό κίνημα. Από τις 23 Δεκεμβρίου 1909 δημοσιεύει σε συνέχειες το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» του Καρόλου Μαρξ και του Φρειδερίκου Ένγκελς μεταφρασμένο από τον διαπρεπή λόγιο Κώστα Χατζόπουλο. Δια τον φόβο των… Ιουδαίων λογοκριτών τιτλοφορείται: «Κοινωνιστικό Μανιφέστο». Για να μην αδικήσουμε τις άλλες θεσσαλικές πόλεις έχουν και αυτές οργασμό και άνοιξη στον Τύπο, όπως προκύπτει από το μουσείο Τύπου του Βόλου αλλά και από τον σχεδόν πλήρη κατάλογο, που δημοσιεύεται στο βιβλίο του Μ. Μπαλλή με τους τίτλους των ημερήσιων και εβδομαδιαίων εφημερίδων, που βγαίνουν στην Θεσσαλία από το 1881 και ως τις μέρες μας. Πάνω από 350 τίτλοι! Ακόμα και αρκετές σατυρικές εφημερίδες, που είδαν το φως της ζωής δίνουν το μέτρο της σημασίας του Τύπου στην Βολιώτικη και εν γένει Θεσσαλική ζωή.
Ο Μάκης Μπαλλής είναι δημοσιογράφος, μέλος της Ένωσης Συντακτών Θεσσαλίας. Γεννήθηκε το 1955 στην Νέα Ιωνία του Βόλου, όπου ο πατέρας του Γιώργος χρημάτισε σε δύσκολο καιρό επιτυχημένος αριστερός Δήμαρχος . Από το 1967 μέχρι το 1980 έζησε στην Αθήνα. Από το 1981 και μετά εργάσθηκε σε διάφορες εφημερίδες του Βόλου, στο κρατικό ραδιόφωνο (ΕΡΑ), σε ιδιωτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς και την τηλεόραση. Μέχρι τη συνταξιοδότηση το 2015 ήταν αρθρογράφος και συντάκτης ύλης στον «Ταχυδρόμο», ιστορική εφημερίδα του Βόλου. Θήτευσε πολλά χρόνια στην θέση του Γενικού Γραμματέα και μέλους του Δ. Σ. της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας, Εύβοιας. Βουλευτής Μαγνησίας με τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. την περίοδο 2015-2019.
Επιλέγοντας όσο αφορά το βιβλίο του Μάκη Μπαλλή είναι γεμάτο με αμέτρητα και μοναδικά ντοκουμέντα για τον Τύπο. Να μην ξεχάσουμε τον Αντιστασιακό Τύπο μια και ιδίως σε αυτό το μετερίζι η Θεσσαλία έπαιξε σημαντικό ρόλο ιδίως κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Εθνική Αντίσταση. Το βιβλίο του Μ. Μπαλλή δένεται αρμονικά με το Μουσείο Τύπου της Ε.Σ.Η.Ε.Θ.ΣΤ.Ε.Ε. Έχει ιδιαίτερη σημασία για τον αναγνώστη του να επισκεφθεί το Μουσείο πριν ή αφού διαβάσει το βιβλίο. Κυρίως οι νέοι και οι μαθητές, τα σχολεία έχουν πολλά να κερδίσουν και από όσο γνωρίζουμε επισκέπτονται το Μουσείο. Εμείς θα κλείσουμε με δυο προτάσεις: Είναι ανάγκη να «υιοθετηθεί» το βιβλίο του Μάκη Μπαλλή από την τοπική ένωση δημοσιογράφων, να το δίνει δωρεάν επιλεκτικά στα σχολεία, που επισκέπτονται το μουσείο ως εποπτικό βοήθημα για περαιτέρω εργασίες των μαθητών. Μακάρι να βρεθεί χορηγός να δώσει χρήματα ώστε η τρίτη και εμπλουτισμένη έκδοση του εν λόγω βιβλίου να βγει έγχρωμη, να αναδειχθούν όλα αυτά τα εξαιρετικά μοναδικά ντοκουμέντα, τα οποία θα χρειαστεί να μεγαλώσουν και σε μέγεθος. Φυσικά και αυτό το βιβλίο, όπως όλα στην Γκραικυλία είναι αυτοέκδοση και όποιος ενδιαφέρεται για αυτήν την εξαιρετική εργασία ας απευθυνθεί στο Μουσείο Τύπο του Βόλου.
Μουσείο Τύπου
Δημητριάδος 251
Βόλος 382 21
Τηλέφωνο: 24210-032885
Leave a Reply